W wydawnictwie Bloomsbury ukazała się 5 lutego 2026 roku książka Socialist Transnationality in Translation. Dutch-Language Literature in East Central Europe and the Balkans, 1945–1990 (Socjalistyczna transnarodowość w tłumaczeniu. Literatura niderlandzkojęzyczna w Europie Środkowo-Wschodniej i na Bałkanach, 1945–1990), pod redakcją Wilkena Engelbrechta (Palacký University Olomouc [Uniwersytet Palackiego w Ołomuńcu]), Tona van Kalmthouta (Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences in Amsterdam, Leiden University [Królewska Holenderska Akademia Sztuk i Nauk w Amsterdamie, Uniwersytet w Lejdzie]) i Pawła Zajasa.
Leżąca u podstaw pracy metodologiczna koncepcja ujęcia obszaru byłego bloku wschodniego jako (po części) wspólnego pola literackiego/wydawniczego została wypracowana przez Pawła Zajasa w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki (2021/43/B/HS2/00104). Pracę nad książką sfinansowała Niderlandzka Unia Językowa. Paweł Zajas jest również współautorem teoretyczno-historiograficznego wstępu (wraz z Tonem van Kalmthoutem), a także autorem dwóch rozdziałów, poświęconych kolejno transferowi literatury niderlandzkiej do Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.
W niemal wszystkich krajach Europy Środkowo-Wschodniej i Bałkanów odnotowano w latach 1945–1990 znaczący wzrost liczby tytułów tłumaczonych z języka niderlandzkiego. Książka Socialist Transnationality in Translation analizuje, w jaki sposób wydawcy, tłumacze i pośrednicy kulturowi zdołali przedstawić czytelnikom w NRD, Polsce, Związku Radzieckim, Czechosłowacji, Rumunii, Bułgarii, Jugosławii i na Węgrzech stosunkowo reprezentatywny obraz literatury z Holandii i Belgii – mimo istniejących w ich krajach ograniczeń narzucanych przez oficjalną politykę kulturalną, cenzurę oraz trudności ekonomiczne. Książka nie jest historią recepcji, lecz nowatorską historią transferu. Dzięki kompleksowym kwerendom – szczątkowy stan zachowania dokumentacji wydawniczej w krajach byłego bloku wschodniego wymuszał na autorach i autorkach poszukiwanie korespondencji w rozproszonych holenderskich i flamandzkich archiwach – otrzymujemy niemal kompletny obraz mechanizmów selekcji i cyrkulacji tekstów między dwiema częściami podzielonej Europy.
